1. Kreu I Ligjerat udhezuese } Me keto ligjerata do te njiheni: 1. Hyrje ne kontabilitetin publik; 2. Sektori publik dhe privat; 3. Kontabiliteti ne sektorin publik; 4. Pasurite e sektorit publik dhe kontabiliteti i tyre; 5. Burimet e financimit te njesive publike; 6. Shpenzimet e njesive publike; 7. Te ardhurat e njesive publike; 8. Ndertimi i pasqyrave financiare; 9. Sistemi i thesarit te shtetit dhe kontabiliteti i tij; 10. Kontabiliteti i organizatave jofitimprurese; 11. Standardet nderkombetare te kontabilitetit per sektorin publik.Objektivi i lendes } Pasi kemi perfunduar me bazat e kontabilitetit financiar ne vitin e I-re dhe kontabilitetin financiar ne vitin e II-te, me kete lende perfundimisht do te njihemi me menyren se si i zbatojne parimet kontabel organizatat me komplekse ne sektorin publik.Duhet te jeni te aft qe ti kuptoni } Diferencat ne mes te organizatave ne sektorin publik dhe te atyre ne sektorin privat, sidomos per sa u takon objektivave te tyre, menyren se si keto objektiva kane ndikim ne raportet financiare te organizatave ne sektorin publik dhe privat; } Pershkruani perdoruesit e pasqyrave financiare te organizatave me te perhapura ne sektorin publik dhe informacionet kryesore qe ofrojne raportet e tyre financiare; } Kuptoni parimet kyçe kontabel ne te cilat trajtimi i sektorit publik eshte i ndryshem nga ai ne sektorin privat; } Pergadisni nje bilanc te gjendjes dhe pasqyre te te ardhurave dhe shpenzimeve per nje organizate tipike ne sektorin publik.DefinicioneDefinicione të ndryshme nga autorë të ndryshëm: } KONTABILITETI është sistem informacioni që mat, përpunon dhe komunikon informacionin financiar të një entiteti ekonomik. } KONTABILITETI është procesi i vrojtimit, i matjes, i vlerësimit, interpretimit dhe komunikimit të informacionit financiar për qëllime të kontrollit financiar dhe marrjen e vendimeve efektive të drejtimit ekonomik të njësive ekonomike.Ai siguron informacionin sasior për aktivitetet ekonomike të një ndërmarrjeje. } Kontabiliteti sistem informacioni dhe matjeje që identifikon, regjistron dhe komunikon informacionin relevant, të besueshëm dhe të krahasueshëm të aktiviteteve të një organizate ekonomike. } QËLLIMI i kontabilitetit është të ofron informacion rreth një biznesi ose organizate jo fitimprurëse. Sistemi kontabël është organizuar që të akumulon të dhëna rreth marrëdhënieve financiare të një firme, t’i klasifikon këto të dhëna dhe të përmbledh raporte periodike, të cilat njihen si PASQYRA FINANCIARE.

2. Meqë kontabiliteti përdoret për të akumuluar dhe komunikuar informacionin financiar, aishpesh quhet GJUHA E BIZNESIT.Informacioni kontabelInformacioni në drejtimin e një sistemi ekonomik ka rol shumë të rëndësishëm, mbasesiguron kushtet që të gjithë operatorët të kenë mundësi të orientohen dhe të marrinvendimet e duhura.Në këtë mënyrë sistemi ekonomik do të mund të funksionojënormalisht dhe pa probleme.Ndër këto informacione, për rolin e tij të veçantë dallohetinformacioni që rrjedh nga kontabiliteti.Llojet e kontabilitetit } Kontabiliteti financiar } Kontabiliteti menaxherial } Kontabiliteti publik } Kontabiliteti i taksave dhe i tatimeve } Kontabiliteti bankar, etjKontabiliteti publik jo frofitabil dhe raportimi financiar } Bazuar në karakteristikat si: – konceptet – standardet – proceduratNuk gjendet te organizatat private biznesore } I dizajnuar për akomodimin e informatave për nevoja të shfrytëzuesve të raporteve financiare. } I aplikueshëm – o Për qeveritë qendrore dhe komunale o Institucionet jo profitabël • Universitetet • Spitalet • Organizata tjera jo profitabëlLlojet kryesore te organizatave } Institucionet qeveritare – Qeveria qëndrore, qeveria komunale, qyteti, etj. } Institucionet edukative – shkollat publike, kolegjet dhe shkollat tjera private, universitetet. } Institucionet shëndetësore dhe sociale – spitalet, shtëpitë e shëndetit, agjencitë për shërbime sociale etj. } Po ashtu - agjencitë religjioze dhe humanitare, fondacionet etj.Krahasimet kryesore te burimeve financiare ShembullQEVERIA Biznesi } Për operacione per operacinone ◦ Taksat shitja } Për kapitale Per kapitalet ◦ Grantet Rezervat ◦ Borxhet Borgjet 2
3. Krahasimet kryesore te burimeve financiare } Shërbime monopolistike: pa treg të hapur ◦ Policia dhe zjarrfikësit } Ngarkesat zakonisht mbulojnë një pjesë të kostove ◦ Shkollat publike, universitetet publikeRregulloret dhe kontrolliBiznesi: ◦ I aftë të modifikoj apo tërheq nga tregu mallin dhe shërbimet jo profitabile ◦ Përgjegjës në vlerën dhe kualitetin e mallit dhe shërbimit të ofruar ◦ Motivi - profitiSektori publik: ◦ I pa aftë për të modifikuar apo tërheq nga tregu disa mallra dhe shërbime jo profitabile ◦ Mallrat dhe shërbimet e ofruara zakonisht janë unike dhe pa ngarkesa financiareSP operacionet e ndikuara nga :Elementet e jashtme ◦ Ligjet dhe rregulloret shtetërore ◦ Rregulloret mbi grantet ◦ Vendimet juridikeElementet e brendshme ◦ Urdhëresat, udhëzimet, rregulloret , statutet ◦ Obligimet kontraktuare ◦ Marrëveshjet me donatorëtVeshtrim i pergjithshem mbi kontabilitetin publicKontabiliteti dhe sistemet e raportimit janë elemente themelore për administrimin ebuxhetit, përgjegjësinë financiare dhe realizimin e politikaveBazat e kontabilitetit, i referohen parimeve të kontabilitetit që përcaktojnë se kur mund tënjihen transaksionet për qëllime të raportimit financiar. • Kontabiliteti i cash-it • Kontabiliteti akrual • Kontabiliteti në mes dy parimeveRregullimi ligjor i kontabilitetit publicLigji mbi kontabilitetin e organizatave buxhetore dhe organizatave joprofitabile;Standardet Ndërkombëtare të Kontabilitetit për Sektorin Publik i aprovuar nga Bordi iSNK për Sektorin PublikKontabiliteti i sektorit publikOse Kontabiliteti publik pasqyron kryesisht veprimtarinë ekonomike-financiare tëorganizatave publike, matë dhe kontrollon krijimin e burimeve financiare dhe përdorimine tyre, në përputhje me planifikimin buxhetor.Kontabiliteti publik përmbledh: 1. Kontabilitetin e shtetit, 2. Kontabilitetin e qeverive komunale, 3. Kontabilitetin e ndërmarrjeve publike 4. Kontabilitetin e organizatave dhe institucioneve jo fitimprurëse

4. Kontabiliteti i shtetit - jep informacion dhe kontrollon realizimin e të ardhurave dhe tëshpenzimeve të buxhetit të shtetit si dhe pasqyron dhe kontrollon veprimtarinëekonomike – financiare të organeve të pushtetit qendror.Kontabiliteti i shtetit përfshin: 1. Kontabilitetin e thesarit të shtetit, 2. Kontabilitetin e institucioneve administrative kombëtare.Kontabiliteti i qeverive komunale – pasqyron veprimtarinë ekonomike – financiare tëqeverive komunale.Kontabiliteti i ndërmarrjeve publike - nuk ndryshon nga kontabiliteti i ndërmarrjeveprivate,Kontabiliteti i institucioneve jofitimprurëse dhe OJQ-ve është disiplinë e veçantë ekontabilitetit,Lidhja ndermjet kontabilitetit publik dhe shtetitBuxheti i shtetit eshte plan financiar i shtetit per periudhen nje vjeçare. Ai detajohet sipasmuajve dhe zbatimi i tij kontrollohet nga drejtoria e Pergjithshme e Thesarit.Buxheti vjetor tek njesite publike perfshine buxhetin e veprimtarise rrjedhese (buxhetinoperativ) dhe buxhetin e shpenzimeve kapitale (buxhetin kapital).Buxheti operativ pasqyron te gjitha llojet e shpenzimeve rrjedhese, qe do t’I kryejenjesia publike gjate periudhes buxhetore, si dhe te gjitha burimet e parashikuara tefinancimit te tyre.Buxheti kapital pasqyron shpenzimet e planifikuara per investimet dhe burimet efinancimit te tyre per periudhen buxhetore.Ura lidhese midis kontabilitetit te njesive publike dhe buxhetit jane: 1. te ardhurat publike dhe 2. shpenzimet publikeAto perbejne objektivin kryesor te pasqyrimit ne buxhet.Lidhja ne mes kontabilitetit dhe buxhetit eshte e dyanshme:-buxheti vendose standardin, te cilin kontabiliteti e krahason me te dhenat faktike per tepercaktuar shmangien;-kontabiliteti kontrollon hap pas hapi zbatimin e buxhetit dhe percakton shmangien e tedhenave faktike prej tij, duke u dhene perdoruesve informacionin e nevojshem permarrjen e vendimeve;-kontabiliteti siguron nje baze te domosdoshme te dhenash per hartimin e buxhetit teperiudhes se re neprmes pasqyrave financiare qe i harton.Njohja e sakte e kesaj lidhjeje ne mes kontabilitetit dhe buxhetit ben qe te kuptojme qartepse buxhetimi I sakte dhe mbajtja e rregullt e kontabilitetit japin efekte shume pozitive neadministrimin e burimeve financiare.Nocionet themelore te kontabilitetit publik-te ardhurat dhe shpenzimet publikeKontabiliteti publik objektiv kryesor ka njohjen dhe arkëtimin e të ardhurave publike dhenjohjen dhe pagesën e shpenzimeve publike.Të ardhurat, realizohen përmes politikës për të ardhura fiskale, mbledhja e tatimeve dhetaksave.Shpenzimet publike, paraqesin përfitimet e të ardhurave publike sipas qëllimeve tëpërcaktuara nga buxheti i shtetit. 4
5. Etika e kontabilitetitFaktor me rendesi qe ndikon ne kontabilitet eshte rritja e interesimit per etikenprofesionale.Etika e biznesit paraqet grumbullin e standardeve dhe rregullave te sjelljes morale dheprofesionale nga ana e te gjithe pjesemarresve ne biznes.Keto rregulla edhe identifikojne sjelljen e menxhereve, te punesuarve, aksionareve, etj.Etika veqanarisht eshte e rendesishme per kontabilitetin.Pse?Sepse besueshmeria e informacionit kontabel varet ndjeshem nga ata te cilet e pergadisinate, e kontrollojne dhe e raportojne.Ata duhet rreptesisht te bazohen ne kodin e miresjelljes, i cili bazohet ne tri parimethemelore: ne integritetin e personit te tille; ne objektivitetin e informatave te perpunuara dhe te raportuara nga ai; ne pavaresine profesionale te tijTe bazuarit ne keto tri parime sjell keto perparesi Mënjanon gabimet e vogla etike Përqendrohet në reputacionin e juaj afatgjatë Ju mund të pritni të keni pasoja nga mbajtja e një pozicioni etikProfesionet ne kontabilitetGama e sherbimeve te cilat i ofrojne kontabilistet po vjen gjithnje e me shume duke urritur per shkak te rritjes se nevojave kontabel, si dhe per shkak te rritjes se vazhdueshmete kerkeses per informacionin kontabel.Kater lloje te profesioneve kontabel Kontabilistet privat- shumica e profesionisteve kontabel jane te vendosur ne sektorin privat si nenpunes te firmave. Ata merren me kontabilitetin financiar, menaxherial dhe me kotrollimin e brendshem. Kontabilistet publikë- ofrojne sherbime ne dispozicion per publikun, kuptohet kundrejt nje pagese. Kontabilistet e entiteteve publike shteterore- jane te punesuar ne kuader te entiteteve publike qofte ne nivel lokal apo qendror, ose si kontabiliste prane organizatave tjera jo me qellim fitimi. Detyra e tyre eshte qe te pergadisin pasqyra financiare, t’i kontrollojne shpenzimet dhe te ardhurat, t’i nxjerrin ne pah keqperdorimet e ligjit nga ana e shfrytezuesve buxhetor, etj. Edukatoret kontabel- meqe kontabilitei dita dites po behet sherbim thelbesor per shoqerite moderne, po rritet edhe kerkesa per edukatore kontabel qe do te pergadisin brezin e ri ne profesionin kontabel.AuditimiAuditimi është ekzaminimi i hollësishëm i raporteve financiare të një organizate.Auditorët e pavarur të cilët ekzaminojnë informacionet për të konfirmuar se janë tëpërgatitura në pajtim me standardet janë kontabilistë publik të çerfifikuar.

6. Kreu II Sektoret publik dhe privatQfare eshte sektori privatTermi “sektori privat” perdoret per te pershkruar kompanite, te cilat ushtrojneveprimtarine e tyre per te realizuar fitim.Megjithate jo te gjitha kompanite menaxhohen per qellimin e maksimalizimit te fitimit.Shembulli me i qarte ne kete rast jane organizatat bamirese. Ne te njejten kohe sektoriprivat perfshine organizata te tilla, siç jane p.sh. firmat ligjore dhe firmat kontabel, te cilatnuk jane kompani, por prape ato ekzistojne per te realizuar fitime per pronaret e tyre.Organiztat ne sektorin privat zoterohen dhe financohen ne menyre vullnetare ngaaksionaret dhe gjenerojne te hyra nga veprimtarite operative, e jo nga grantet dhe tatimet.Qfare eshte sektori publikTermi “sektori publik” nenkupton secilen organizate, e cila administrohet per te ofruarsherbime ndaj publikut dhe jo per te realizuar fitime.Financimi i tyre kontrollohet ngaqeveria, e cila ne te njejten kohe monitoron edhe performancen e tyre. Sektori publik Inje vendi perbehet nga autoritetet publike qe percaktohen ne menyre politike, te cilatkane monopolin ne periudhen kontabel te caktuar.Synon ne plotesimin e nevojavepublike ne fushen ekonomike, sociale dhe politike duke siguruar keshtu ne radhe te paresherbime publike.Funksioni kryesor i sektorit publikEshte qe te ndermarre dhe te realizoje politika publike nepermjet sherbimeve qeperfitohen nga shoqeria e nje vendi.Pra funksion paresor ka sigurimin e te mirave publikedhe sherbimeve te rendesishme, te tilla si rendi publik, mbrojtja kombetare, kultura,arsimi, shkenca, ndihma shoqerore dhe ekonomike, shendetesia, etj.Ngjajshmerit ne mes te dy sektorevePavaresisht nga diferencat qe u treguan ekzistojne shume ngjashmeri per sa i takonkontabilitetit te dy sektoreve.Te dy sektoret perdorin: - kontabilitetin me regjistrim te dyfishte - zbatojne te njejtat parime themelore kontabel, te tilla si hipoteza e vijueshmerise dhe akrualet - te dy sektoret zbatojne standardet kontabelPerberja e sektorit publikSektori publik perbehet nga nje sere organizmash, te cilat kryejne veprimtari komplekse.Ato jane:1. Organet e qeverisjes qendrore dhe njesite varese te tyre;2. Organet e qeverisjes rajonale;3. Organet e qeverisjes vendore;4. Ndermarrjet publike;5. Organiztat jofitimprurese publike.Organet e qeverisjes qendrore perfshijn :Organet qendrore ekzekutive, si kryeministria, ministrite, njesite varese te tyre. Njesitevarese jane:drejtoria e pergjithshme e doganave, drejtoria e pergjithshme e tatimeve,etj.Institucionet kombetare kulturore e shkencore, si: akademia e shkences,universitetipublik, institucionet e shkences ne varesi ne ministrise se arsimit e shkences, teatrikombetar, etj. 6
7. Organet qendrore ligjvenese, si: kuvendi, presidencaOrganet qendrore gjyqesore, si: gjykata e larte, gjykata kushtetuese, prokuroria epergjithshme.Organet e qeverisjes rajonale perfshijn:Zene vend ndermjetes ne mes organeve te qeverisjes qendrore dhe atyre vendore.Funksionin e tyre e ushtrojne nen kontrollin nga organet qendrore, perveç ne vendetfederative, ku jane te pavarura nga qeveria federative.Organet e qeverisjes vendore :Jane njesite publike qe i qeverisin qytetet dhe fshatrat, siç jane komunat.Qeverisjen e tyre e kryejne ne zonat ku ndodhen me juridiksionin e tyre.Ndermarrjet publikeJane ndermarrje prodhuese, tregtare dhe sherbyese ne varesi te organeve te qeverisjesqendrore dhe atyre vendore.Fitimi qe realizojne ato eshte tregues i rendesishem per to,por krahas fitimit kane edheobjektiva te tjera, si shtimi I sasise se prodhimit dhe permiresimi i cilesise se sherbimitper popullsine, bizneset, etj.Nje ndermarrje konsiderohet publike atehere kur qeveria qendrore dhe vendore eshteaksionare dhe zoteron me pjesen me te madhe te kapitalit, d.m.th. e kontrollon ate.Ndermarrje publike konsiderohen te gjitha institucionet financiare publike (sigurimet epasurise, shoqerore, shendetesore) te cilat kane karakteristiken e perbashket, qe perfitojnegrante nga buxheti i shtetit.Gjithashtu konsiderohen edhe organizatat jofitimprurese vullnetare te shendetesise dhe temireqenies, ne ato raste kur ato financohen dhe kontrollohen nga shteti, qofte edhepjeserisht.Institucionet dhe organizatat jo fitimprurese publikeJane organizma publike, qe kane qellim permiresimin e mireqenies shoqerore, pa synuarte sigurojne fitimin ne kembim te sherbimeve qe ato kryejne.Veçori dalluese e tyre eshte sigurimi i burimeve te financimit nga buxheti i shtetit dhenga kontribues vullnetare, te cilet nuk presin asnje fitim nga mjetet e derdhura.Kryejne veprimtari arsimore, fetare, mireberese, etj, ne sherbim te grupeve te caktuara tepopullsise.Kontabiliteti i ketyre njesive dallon nga ai i 5., andaj edhe trajtohet veçmas me vone gjateleksioneve te ardhshme.Veqorit kryesore te njesive ne sektorin publik:Kane disa veçori, te cilat dallojne nga bizneset private: - Nuk krijohen per realizimin e fitimit. Per kete shkak shumica prej tyre jane te perjashtuara nga tatimi ne fitim; - Qellimi i shumices prej tyre eshte qe te sigurojne te mira dhe sherbime popullsise gjate vitit, duke perdore burimet financiare qe ato disponojne; - Nje pjese e konsiderueshme e burimeve te financimit sigurohen nga tatimet dhe taksat, qe mblidhen nga njesite publike dhe popullsia, si dhe nga bizneset; - Sherbimet publike nuk zgjidhen vullnetarisht prej konsumatoreve, dhe ato shpesh perfitohen pa pagese. Ne keto kushte eshte veshtire te gjykohet mbi sasine dhe cilesine e sherbimeve, pasi ato nuk vleresohen ne treg te hapur;

8. - Nuk ekziston lidhje direkte ne mes kontributit financiar dhe perfitimit per sherbimet qe ofrojne keto organizma; 7 - Vendimet ne lidhje me politikat kryesore merren nga keshilla te votuara nga populli ose keshilla me drejtues te emeruar me konsensus.AndajPer shkak te rregullimit te forte ligjor tek njesite publike, menaxheret e tyre kane liriveprimi me te kufizuar se sa menaxheret e njesive te biznesit.Edhe roli i kontabilitetit dhe raportimit financiar tek njesite publike ndryshon ne krahasimme bizneset. ü Nga njohurite e juaja te marra deri me tani mbi sektorin privat dhe publik, tregoni diferencat kryesore ne mes ketyre dy sektoreve……. } Qellim kryesor i kompanive ne sektorin privat eshte zakonisht maksimalizimi I pasurise se aksionareve – pronarit te kapitalit. } Si hap i ndermjetem, drejtoret e kompanive mund te ndjekin edhe objektiva te tjera, te cilat ne fun te fundit do te maksimalizojne fitimet e tyre, si ata mund te hedhin ne treg prdukte te reja, ose mund te hyjne ne tregje te reja per t’i rritur eventualisht fitimet, etj. } Qellim kryesor i organiztave ne sektorin publik,nuk eshte prodhimi i mallrave ose i sherbimeve per t’i shitur, dhe ne kete menyre ata nuk udhehiqen nga realizimi i fitimit. Objektivat e tyre financiare zakonisht jane dytesore ne krahasim me objektivat e tyre sociale.Perdoruesit e raporteve financiare ne sektorin publikNe menyre qe te kuptoni kontabilitetin ne sektorin publik, duhet te mbajme parasysh sekush jane perdoruesit e raporteve financiare ne sktorin publik, dhe cilat janeinformacionet qe kerkojne ata te jene prezente ne pasqyrat financiare.Pasqyrat financiare ne sektorin publik synojne nje grup te ndryshem te perdoruesve, ngatatim-paguesit e deri te qeveria qendrore.Andaj ne vazhdim do te bejme renditjen e perdoruesve specifike te pasqyrave financiare,duke pase parasysh edhe informacionet per te cilat ata jane te interesuar.Qeveria vendoreKonsumatoret e sherbimeve, tatim-paguesit- do të ishin të interesuar për informacionetmbi performancën kundrejt synimeve dhe për sa i takon përdorimit më të mirë tëburimeve për të vlerësuar performancën e këshillit.Partnerët nga sektori privat– për shembull një kompani e cila është duke shqyrtuarhyrjen në një kontratë me një këshill vendor për të ofruar shërbime do të ishte e interesuarnë shpenzimet totale për arsimimin të shpenzuara në vitet e kaluara.Konkurrentet nga sektori privat- shërbimet e ofruara nga qeveria vendore, të tilla silargimi i mbeturinave ose shërbimet e pemëzimit të qytetit, në të njëjtën kohë mund tëkryhen edhe nga firmat konkurrentë në sektorin privat, të cilat do të ishin të interesuarambi informacionet për të hyrat dhe shpenzimet e këtyre shërbimeve.Organizata të tjera të qeverisjes vendore – për qëllime krahasimi dhe përdorimi si pikareferimi.Qeveria qendrore – për të përpiluar statistika mbi huatë e marra nga sektori publik nëmënyrë që të përmbushen detyrimet fiskale.Qeveria qendrore
9. Ministrat e qeverisë – informacionet mbi shpenzimet totale, huatë totale dhe për sa Itakon përmbushjes së synimeve të premtuara nga qeveritë në mënyrë që të vlerësohetperformanca. Diçka e tillë do të ketë ndikim mbi vendimmarrjen përfshirë miratimin ebuxhetit të viteve të ardhshme. 8Konsumatorët e shërbimeve, tatim - paguesit dhe votuesit – informacionet mbiperformancën kundrejt synimeve dhe premtimet elektorale për vlerësimin e performancësdhe përcaktimin e mënyrës së votimit.Bizneset – informacionet që kanë të bëjnë me disponueshmërinë e granteve osefinancimit (p.sh. një prodhues i motorëve të aeroplanëve do të ishte i interesuar në nivelete financimit të aktiviteteve të mbrojtjes).SpitaletKonsumatorët, të tillë si pacientët dhe grupet e mbështetjes së pacientëve –informacionet mbi synimet që kanë të bëjnë me performancën të tilla si koha që kalohetnë listat e pritjes, informacionet mbi shpenzimet mesatare për pacient për të vlerësuar nëqoftë se spitalet janë duke performuar brenda asaj që pritet prej tyre. Qeveria qendrore – për të vlerësuar të vepruarin në përputhje me ligjet dhe rregulloretkushtet e financimit, për planifikimin e niveleve të financimit në vitet e ardhshme dhe përkonsolidimin e raporteve të përgjithshme financiare të Departamentit të Shëndetësisë.Organizatat bamirëse – organizatat bamirëse mjekësore mund të përdorin raportetfinanciare të spitaleve për të vlerësuar, për shembull, se cilat spitale kanë më shumënevojë për t’iu dhuruar një makinë dialize e veshkave.Spitalet e tjera –spitalet private do të ishin të interesuara për sa i takon informacioneveqë kanë të bëjnë me performancën në një raport financiar të spitaleve publike në mënyrëqë të kenë ku të fokusojnë marketingun e tyre. Spitalet publike do të ishin të interesuarapër sa i takon informacioneve për qëllim të krahasimit me një pikë të referimit.UniversitetetOrganizmat që japin donacione për kërkimet – informacionet mbi nivelet e financimitdhe performancës kundrejt synimeve për të përcaktuar faktin se sa mirë janë përdorurgrantet dhe se cilat universitete duhet të marrin grante në të ardhmen, të tilla si grantet përkërkime mjekësore.Konsumatorët, të tillë si studentët dhe unionet e studentëve – informacionet mbifinancimet me anë të granteve që janë marrë deri tani për të lobuar qeverinë qendrore përmë shumë para.Objektivat dhe funksionet e raporteve financiareDiferencat ne mes sektorit privat dhe atij publik nenkuptojne se edhe objektivat dhefunksionet e raporteve financiare te tyre jane te ndryshme.Sektori publik-te vepruarit ne perputhje me ligjinOfrojnë siguri ndaj qeverisë qendrore dhe tatim – paguesve për sa i takon të vepruarit nëpërputhje me kërkesat ligjore dhe kërkesat e tjera që kanë të bëjnë me përdorimin eburimeve nga organizatat. Për shembull, të vepruarit në përputhje me ligjet dherregulloret për sa i takon kufijve të financimit me anë të borxhit ose me kushtet efinancimit me ane te granteve.Sektori privat-te vepruarit ne perputhje me ligjinRaportimi i fitimit për vitin, dhe matja e shumës që është e shpërndashme ndajaksionarëve dhe ofrimi i sigurisë ndaj aksionarëve për sa i takon faktit se drejtorët e kanëmenaxhuar kompaninë në interesin më të mirë të aksionarëve dhe në përputhje mekërkesat ligjore dhe rregullative.

10. Sektori publik-pergjegjesit per llogaridhenjeOfron përgjegjësitë për llogari-dhënie për sa i takon kujdestarisë së parave publike. Ofroninformacione për tatim - paguesit për të vlerësuar performancën kundrejt objektivave të 9deklaruar dhe për të vlerësuar ekonominë, efikasitetin dhe efektivitetin në përdorimin eburimeve që janë vënë në dispozicion të organizates.Sektori privat-pergjegjesit per llogaridhenjeOfron informacione për aksionarët në mënyrë që të jenë të aftë të vlerësojnëperformancën kundrejt asaj që ata vetë presin, për shembull duke e krahasuar mekompanitë e tjera që operojnë në të njejtin sektor, me vitet e kaluara, etj.Sektori publik-planifikimiOfron një bazë për planifikimin e burimeve dhe për sa i takon autorizimit të fondeve, përshembull informacionet për të mbështetur autorizimin e fondeve te tjera.Sektori privat-planifikimiDrejtorët ka më shumë gjasa të përdorin pasqyrat e brendshme financiare të ndërtuara përqëllime të menaxhmentit dhe projeksionet për planifikimin e ardhshëm meqenëse këtovaren më shumë nga vlerësimet e përditshme se sa nga financimi i qeverise.Sektori publik –aftesia per te vazhduar punenI lejon përdoruesve të vlerësojnë faktin nëse një organizatë mund të vazhdojë të ofrojëshërbime në të ardhmen. Për shembull, një universitet i cili raporton një deficit për disavite me radhë nuk do të shihet me sy nga aplikantët e mundshëm studentë në rast se do tëketë mbyllje të departamenteve në vitet e ardhshme gjate studimeve te tyre.Sektori privat –aftesia per te vazhduar punenI lejon përdoruesve të vlerësojnë faktin nëse një organizata mund të vazhdojë të ofrojëmallra ose shërbime në të ardhmen. Për shembull, furnitorët e mundshëm të vlerësojnë sesa ia vlen t’i ofrohen shitje me kredi një kompanie. Diçka e tillë është shumë më erëndësishme në sektorin privat, në të cilin kompanitë dështojnë rregullisht dhe ka shumëpak gjasa që t’i jepet ndihmë për të mos falimentuar nga qeveria.Sektori publik-mardhenjet me publikunI ofron organizatës mundësinë për të bërë të ditur një pasqyrë të arritjeve të veta e cila idrejtohet përdoruesve më të rëndësishëm, punonjës dhe publikut. Për shembull, i njëautoriteti lokal raporti financiar zakonisht do të përfshijë një raport të krye-shefitekzekutivi cili i konfirmon votuesve dhe tatim - paguesve arritjet e autoritetit ne fjalegjate vitit.Sektori privat-mardhenjet me publikunI ofron kompanisë mundësinë të parashtrojë një pamje të favorshme të vetes kundrejtaksionarëve ekzistues dhe atyre të mundshëm, me qëllimin e maksimizimit të vlerës sëaksioneve të veta. Kompania në të njëjtën kohë do të dëshirojë të parashtrojë një imazh tëfavorshëm për punonjësit ekzistues dhe punonjësit e mundshëm (për marrjen në punë dhepër t’i mbajtur ata në punë), klientet e mundhsem dhe furnitoret.
11. 10 Kreu III Kontabiliteti ne sektorin publikSiduron informasione per : } marrjen e vendimeve lidhur me perdorimin e rezervave ekonomike, identifikimin e zonave kyçe te vendimeve dhe per percaktimin e objektivave; } drejtimin dhe kontrollin me efektivitet te burimeve njerezore e materiale; } ruajtjen e pasurise; } kontrollin shoqeror mbi funksionimin e organizmave qe e perbejne ate.DiferencaDiferenca ne kontabilitetin e sektorit publik ndaj atij privat qendron tek fakti qendermarrjet publike e matin fitimin jo duke synuar maksimalizimin e tij, por duke synuarne perdorimin e tij per te vazhduar me kryerjen e sherbimeve dhe per te permiresuarcilesine e tyre.Per rrjedhoj : } Kontabiliteti dhe raportimi financiar ne sektorin publik fokusohet tek: 1. KONTROLLI 2. PERGJEGJSHMERIA, ne perdorimin e burimeve financiare.Dy mjetet kryesore ligjore dhe financiare, qe perdoren per realizimin e ketyreqellimeve jane: 1. BUXHETI 2. KONTABILITETIKonceptet kryesore te kontabilitetit dhe raportimit financiar te sek.publikJane: 1. pergjegjshmeria; 2. mbulimi i shpenzimeve rrjedhese nga te ardhurat rrjedhesePergjegjshmeriaEshte detyrim ligjor qe kane organizmat publike per te vertetuar ne menyre bindesepermes pasqyrave financiare, se e kane menaxhuar pasurine publike dhe se i kanemenaxhuar burimet financiare te cilat u jane besuar, ne perputhje me ligjin e buxhetit dheligjin ne fuqi.Dy lloje te pergjegjshmeris jane: 1. Pergjegjshmeria financiare 2. Pergjegjshmeria operativeE para tregon se njesai publike i ka perdore fondet publike ne perputhje me vendimetpublike te shprehur ne buxhet dhe pasqyra financiare.E dyta tregon efikasitetin me te cilin i kane realizuar objektivat e veprimtarise se tyre. } Per shkak te veçorive qe ka sektori publik pergjegjshmeria konsiderohet si GURI I THEMELIMIT TE RAPORTIMIT FINANCIAR. } Konsiderohet se njesia publike ka pergjegjshmeri te larte atehere kur: - i krahasojne emerimet e sherbimeve te buxhetuara me ato qe ne fakt i kane permbushur, dhe informojne per kete popullsine dhe shfrytezuesit e tjere;

12. - masin efektivitetin e punes duke krahasuar rezultatet e punes se tyre me sinjalet qe vijne nga jashte (anketat, etj). 11Mbulimi i shpenzimeve rrjedhese nga te ardhurat rrjedheseKy koncept kerkon qe shpenzimet e periudhes te financohen nga te ardhurat e realizuaragjate kesaj periudhe.Kjo do te thote se gjate periudhes kontabel te mos njihen shpenzimet qe i tejkalojneburimet financiare te parashikuara ne buxhetin e vitit fiskal.ShkaqetShkaqet per moslejimin e krijimit te borxheve qe do te shlyhen ne periudhat e ardhshmejane: 1. keto borxhe do te rendojne popullsine ne vitet e ardhshme, duke reuktuar te ardhurat; 2. ato mund te çojne ne reduktimin e shpenzimeve per sherbimet publike ne vitet e ardhshme, gje qe perseri do te godaste nivelin e jeteses se popullsise.Ky koncept pra kerkon qe buxheti i organizmave publik te jete i balancuar.Rregullimi nderkombetar i kontabilitetit te sek.publik } Rregullimi nderkombetar i kontabilitetit te sektorit publik kryhet nga federata nderkombetare e Kontabilisteve – IFAC, e cila eshte krijuar ne vitin 1973. } Misioni – eshte zhvillimi i profesionit kontabel duke u mbeshtetur ne standarde te harmonizuara, si dhe aftesimi i kontabilisteve per te kryer sherbime te qendrueshme me cilesi te larte dhe me interes te pergjithshem. } Eshte organizate jofitimprurese, jopublike dhe jopolitike.Komiteti i sektorit publikKa per qellim realizimin e programeve per te permiresuar menaxhimin financiar dhepergjegjshmerine ne sektorin publik. Ky qellim perfshine: 1. zhvillimin e standardeve te kontabilitetit dhe auditimit si dhe nxitjen e pranimit vullnetar te tyre nga vendet e ndryshme te botes; 2. zhvillimin dhe koordinimin e programeve per nxitjen e arsimimit dhe te kerkimit shkencor; 3. inkurajimin dhe lehtesimin e shkembimit te informacionit ne mes paleve te interesuara.Standardet nderkombetare te kontabilitetit te sek.publik } Jane nje teresi rregullash qe i’u rekomandohen per zbatim vendeve te ndryshme pasi ato t’i kene pershtatur. } SNKSP permbledhin rregulla per kontabilitetin, raportimin financiar dhe auditimin ne sektorin publik. } Qellimi eshte qqe te gjtha vendeve te botes t’u krijohet mundesia per te dhene informacione financiare te qendrueshme dhe te krahasueshme.KontabilitetiDiferenca kryesore ne mes kontabilitetit ne sektorin publik nga ai privat eshte se sektoripublik ka me shume te beje me kujdestarine e fondeve dhe vleren e perfituar nga parata eshpenzuara, dhe jo me realizimin e fitimit.Pasqyra e te ardhurave dhe shpenzimeve
13. Nje organizate ne sektorin publik do të duhet të përgatisë një pasqyrë të të ardhurave dheshpenzimeve ose pasqyrë të performancës financiare.Pasqyra e të ardhurave dhe shpenzimeve përmbledh të gjitha transaksionet e të hyrave tëorganizatës për vitin. Me transaksionet e të hyrave, nënkuptojmë kostot e përditshme tëzhvillimit të aktiviteteve dhe të hyrat (të ardhurat) e përftuara për të paguar për to. 12Për shembull, shpenzimet e pagave janë një transaksion i të hyrave ndërsa shpenzimet ebëra për pasuritë jo - qarkulluese të tilla si një blerja e një ndërtese të re për zyra është njëshpenzim kapital, dhe duhet të duket në bilancin e gjendjes.PASHFormati dhe mënyra e paraqitjes së pasqyrës së të ardhurave dhe shpenzimeve ndryshonnga organizata në organizatë, në varësi të llojit të saj, duke pasur si qëllim ofrimin dheparaqitjen e informacioneve tek përdoruesit e pasqyrave në një mënyrë të tillë që siguronrelevancën më të madhe për ta.Me mundësi i keni vënë re diferencat kryesore të mëposhtme midis kësaj pasqyre të tëardhurave dhe shpenzimeve, dhe pasqyrës së fitimit dhe të humbjes të sektorit privat tëcilën e keni studiuar më parë:Pasqyrat e të ardhurave dhe të shpenzimeve të autoriteteve lokale fokusohen në ofrimin einformacioneve mbi shpenzimet dhe kostot, në vend të fitimeve. Diçka e tillë ështëkonsistente [në harmoni] me objektivat kryesore të autoriteteve lokale, të cilët janë ofrimii shërbimeve ndaj komunitetit.Në vend të qarkullimit nga shitjet, të ardhurat në pasqyrën e të ardhurave dhe tëshpenzimeve të autoritetit lokal përbëhen nga tatimet lokale të mbledhura dhe grantet e tëhyrave nga qeveria qendrore, plus të ardhurat e arkëtuara nga secili shërbim (p.sh. € 3.1milion të ardhurat nga shërbimet e kalimit të kohës së lirë, të cilat me mundësi të madhepërbëhen nga tarifat e hyrjes që ngarkohen prej përdorimit të pishinave të komunës dheambienteve sportive).Autoritetet e qeverisjes vendore janë të përjashtuar nga pagesa e tatimeve në mënyrë që tëmos ketë shpenzime për tatime.Vini re theksin që i vendoset segmenteve në pasqyrat financiare. Fusha të ndryshmetëshërbimeve, të tilla si shërbimet sociale dhe ambientaliste, tregohen ndarazi për të treguarmënyrën se si janë përdorur fondet në secilën fushë – diçka e tillë njihet si kontabiliteti ifondeve. Kostot kryesore, të tilla si departamenti i kontabilitetit dhe departamenti ligjor,duhet t’i alokohen duke përdorur një bazë të arsyeshme linjave të ndryshme tëshërbimeve dhe përfshihen brenda për brenda secilit grup të shpenzimeve për shërbime.Vini re se një spital, nga ana tjetër, mund të ketë vetëm një linjë shërbimi, p. sh. ofrimi ishërbimeve të kujdesit për shëndetin.Kontabiliteti,raportimi dhe auditimi } Kontabiliteti } Raportimi financiar } Sistemet informative të menagjimit financiar } Matja dhe vlerësimi i mbarëvajtjes } Auditimi i jashtëm } Kontrolli i brendshëm dhe auditimi i brendshëmKontabiliteti i parasë së gatshme o Transaksionet dhe ndodhitë njihen kur paraja merret apo paguhetKontabiliteti me bazë parash të gatshme jep informata mbi: o Pranimet e parasë (hyrjet)