16. ◦ Sfida për ta planifikuar buxhetin (për alokimin e resurseve) ◦ Të ndihmohet gjykimi i efikasitetit dhe prioriteteve nga MEF ◦ Faza e fundit: të zhvillohet lidhja ndërmjet rezultateve dhe resurseve 15Auditimi i jashtemAuditimi ◦ Inspektimi i regjistrave dhe/ose organizatave për të parë se planifikimi dhe përdorimi i resurseve publike a janë konform ligjit dhe objektivave të përcaktuara nga qeveria dhe nga parlamenti ◦ Bindja për cilësi të raporteve financiarePavarësia e: ◦ Institucioneve supreme të auditimit ◦ Të audituarve ◦ auditorëveRaportet e auditimit: ◦ E rëndësishme: gjetje të qarta dhe rekomandime ekonomike ◦ Për parlamentin, njësinë e audituar dhe ministrinë e financave ◦ Dokumentet publikeRoli themelor i auditimit të jashtëm: ◦ Të ngrejë veprime korrektive ◦ Të bëjë rekomandime për mbarëvajtje më të mirë të resurseve publike ◦ T’i ndihmojë parlamentit që ta mbajë përgjegjëse qeverinë ◦ Ta monitorojë dhe përparojë kontrollin e brendshëm ◦ Përfshirje aktive në reformën e financave publikeAuditimi i brendshemAuditimi i brendshëm: bën kontrollime dhe vlerëson sistemet dhe procedurat eorganizatës për ta minimizuar mundësinë për gabime, mashtrime dhe për praktikajoefikasePavarësia e auditimit të brendshëm ◦ Auditimi financiar ◦ Auditimi i mbarëvajtjes Kreu IV Pasurit afatgjatate njesive publike dhe kontabilizimi i tyrePasurit afatgjataNjesite publike kane ne perdorim vlera te konsiderueshme pasurish afatgjata.Ne rrjedhen e veprimtarise se tyre, keto organizma investojne per te sigurura pasuriafatgjata.Ato i perdorin ato dhe i nxjerrin jashte perdorimit kur eshte e nevojshme.Veçori e tyre eshte se perdoren nga organet qeverisese pas disa periudhave.Lidhur me kete, njesite publike i kontabilizojne si pasuri aftgjata ato pasuri, te cilatparashikohen te perdoren per realizimin e veprimtarise se tyre ekonomike gjate disaperiudhave te ardhshme, dhe prej te cilave (njesite publike fitimprurese) pritet tesigurohen fitime, ne disa periudha te ardhshme.
17. Pasurite afatgjata pasqyrohen ne kontabilitet te vlersesuara me koston historike(fillestare), pra me koston me te cilen jane blere plus pagesta tjera per transport dheinstalim.Ato te cilat dhurohen, regjistrohen ne bilanc me vleren e tregut ne çastin e dhurimit.E ne bilanc vleresohen me vleren neto kontabel, pra vlera fillestare e zbritur perzhvleresimin e akumuluar. 16KlasifikimiNje njesite publike pasurite afatgjata klasifikohen ne : 1. Pasuri afatgjata jomateriale; 2. Pasuri afatgjata materiale; 3. Pasuri afatgjata financiare.Karakteristike te jesite publike eshte setek to kemi me pak pasuri afatgjate jomateriale sesa ne biznese.Ndersa sa i perket pasurive afatgjata materiale, disa prej tyre jane karakteristike pernjesite publike, si; pyjet, plantacionet, infrastruktura (rruget, rrjetet, etj), monumentethistorike, etj.Pasurite afatgjata financiare ndahen ne huadhenie te brendshme, te jashtme, investimeafatgjata.Sigurimi i pasurive afatgjata materialeNjesite publike i sigurojne ato permes: 1. kryerjes se investimeve kapitale 2. perfitimit te tyre si dhurimeInvestimet kapitale kryhen: - duke i blere ato; - duke i ndertuar ato; - duke i rikonstruktuar.Blerja me pages te mevonhme regjistrimi ne kontabilitet } Blerja e pasurive afatgjate nga te tretet si rregull behet me pagese te mevonshme, pasi te kryhet tenderi per te percaktuar furnitorin.Debi: blerje e mjeteve te transportit 10.000 Kredi: LLP per pasuri afatgjata 10.000Artikulli pasqyron blerjen me kredi. Emri i plote i llogarise blerje te mjeteve te transportiteshte “shpenzime kapitale per blerjen e mjeteve”.Ne kontabilitet pasqyrohet ne baze te fatures perkatese te derguar nga furnitori. } Kur mjetet e transportit merren, ato evidentohen ne kontabilitet si hyrje pasurish me vleren fillestare.Debi: mjete transporti 10.000 kredi: blerje e mj transportit 10.000Blerja me pages e menjehershme-regjistrimi ne kontabilitetDebi: blerje e pajisjeve informatike 2.000 Kredi: llogaria ne thesar e njesise publike 2.000