18. Hyrja e pajisjeve pasqyrohet: Debi: pajisje informatike 2.000 Kredi: blerje e pajisjeve informatike 2.000 17Ndertimi i pasurive afatgjataNdertimi i pasurive nga te tretet eshte nje menyre e realizimit te investimeve kapitale, kuzakonisht ne kete menyre sigurohen ndertesat, rruget si dhe rikonstruksionet e ndertesave.Ndertimi kryhet nga bizneset e specializuara ne fushen e ndertimeve.Me avansimin e punimeve biznesi perkates i mat dhe i vlereson punimet e kryera ne njedokument qe njihet me emrin ”situacion” i punimeve. Ajo i dergohet njesise publikeporositese per ta njoftuar ate lidhur me mbarevajtjen e punimeve dhe detyrimet ndajbiznesit ndertues.ShembullSupozojme se nje firme eshte duke ndertuar nje rruge me porosi te njesise publike. Njesiapublike porositese, pasi e pranon situacionin e pare me vlere prej 3.000 e kontabilizon:Debi: ndertime te rrugeve 3.000 Kredi: furnitore per pasuari afatgjata 3.000Emri i llogarise ndertime te rrugeve eshte “shpenzime kapitale per ndertimin e rrugeve”.Me perfundimin e ndertimeve ajo merret ne dorezim dhe kontabilizohet me koston eplote te ndertimit te saj, te akumuluar ne llogarine “ndertime te rrugeve”.Ne kete rast supozojme se kostoja e ndertimin kap shumen prej 15.000.Debi: rruge tokesore 15.000 Kredi: ndertime te rrugeve 15.000Shembull tjeterSupozojme se nje njesi publike, p.sh. Komuna e Prishtines vendose te ndertoje disa rrugene nje zone te qytetit. Ajo kete detyre ia ngarkon ndermarrjes te specializuar permirembajtjen e rrugeve, e cila eshte njesi varese e saj.Situacionet qe pergaditen nga njesia varese i dergohen komunes, dhe pastaj ajo ikontabilizon:Debi: ndertime te rrugeve 2.000 Kredi: te ardhura nga kryerja e investimeve kapitale 2.000 ü Me kete veprim komuna pasqyron nje investim kapital ne proces dhe njeh te ardhurat nga kryerja e investimeve si te ardhura rrjedhese.Pas perfundimit te puneve, kontabilizimi eshte;
19. Debi: rruge tokesore 2.000 Kredi: ndertime te rrugeve 2.000Kontabilizimi i pasurive afatgjata te perfituara si dhurimeKa raste kur njesia publike i siguron pasurite afatgjata permes granteve ne natyre ngadhurues te ndryshem. 18Fjala “grant” ne kete rast shfaqet me kuptimin “dhurate”.Nryshe nga sigurimi i pasurivepermes investimeve kapitale, ne kete rast nuk kryhen shpenzime per sigurimin e tyre.Perkete arsye dhurimet nuk pasqyrohen si shpenzime kapitale.Pasuria e perfituar si grant kontabilizohet:Debi: ndertesa 10.000 Kredi: grante kapitale 10.000Dhurimi çon ne shtimin e pasuriveafatgjata dhe shtimin e fondeve te njesise publike.Kontabilizimi i rivleresimit te pasurive afatgjataPasurite afatgjata here pas here rivleresohen ne rritje. Arsyeja eshte inflacioni, ku sirrjedhoje rritet vlera e tregut e pasurive te reja, gje qe kerkon korrigjimin e vleres sepasurive qe jane ne perdorim nga njesia publike.Ne kontabilitet ai pasqyrohet keshtu:Debi:instalime teknike 2.000 Kredi: zhvlersimi i akumuluar 200 rezerve nga mbivleresimi 1.800Kjo tregon se shtimi i vleres kontabel krijon nj rezerve qe paraqitet ne llogarine perkatesete rezervave nga mbivleresimi.Pastaj ne bilanc vlera kontabel e instalimeve teknike pasqyrojne vlere te re me rastin embivleresimit te tyre.Vlera e zhvlersimit paraqet vlere te zmadhuar te llogaritur ne vleren e re ne çastin embivleresimit.Vlera e rezervave pasqyron shtimin e fondeve te reja te njesise publike, ne te njejten meseme shtimin e vleres neto kontabel te pasurise.Kontabilizimi i zhvleresimit te pasurive afatgjataNjesite publike mund te perdorin nje nga metodat e njohura per llogaritjen e zhvleresimitte pasurive te tyre afatgjata.Zhvleresimi ne kontabilitet paraqet procesin e korrigjimit te vleres fillestare dhe ben temundur paraqitjen e pasurive ne bilanc me vleren e mbetur.Ai pasqyrohet si shpenzim dhe shperndasn vleren fillestare te pasurise neper periudhakontabel.Ne njesite publike fitimprurese, zhvleresimi pasqyrohet si shpenzim dhe sherben per tekrijuar burime te veta per te financuar blerjen e te rejave, ashtu siç ndodhe edhe nebiznese.